Wil je jongeren overtuigen? Luister dan eerst naar hen.

Door onze overtuiger-in-chief Daan Welling

Na de rellen van afgelopen zomer in de Schildersbuurt ging men natuurlijk weer tekeer op social media. Op Twitter liep de ophef goed op. “Wat een raddraaiers!” “In mijn tijd maakten we uit verveling niets kapot!” “Zo heb ik mijn jongens niet opgevoed”. Deze opmerkingen waren vooral preken voor eigen parochie. Wat moet je anders doen als je de ander wél wilt overtuigen?

De paradox van het politieke gelijk

De volgende puzzel houdt mij al een tijdje bezig: hoe kunnen we ervoor zorgen dat in een polariserend debat groepen dichter tot elkaar komen? Volgens onderzoek is de staat van het politieke debat niet al te best. Dan Kahan onderzocht waarom feiten er niet toe lijken te doen in het publieke debat. Zijn hypothese is dat wanneer een feit gepolitiseerd is, mensen hun politieke voorkeur boven de waarheid stellen. En zijn onderzoek geeft hier empirisch bewijs voor. Hoe komt dit? De theorie is dat mensen voornamelijk meedoen aan een politiek debat om hun politieke identiteit aan anderen te bevestigen. “Kijk mij nou, ik ben een socialist!” Je bent dus voornamelijk op zoek naar de argumenten waarvan je denkt dat jouw eigen groepje mensen het er mee eens is.

Waarom is dat nu zo funest voor een politiek debat? Omdat zo’n debat probeert om een maatschappelijk probleem op te lossen. En daarvoor moet je dus ook mensen die het met je oneens zijn kunnen overtuigen. Maar volgens Kahan’s onderzoek is politiek debat vooral twee (groepen) mensen die tegen hun eigen bühne lopen te virtue signallen dat ze écht behoren tot die bühne.

Dit leidt tot een paradox in het publieke debat: hoe meer je gelijk denkt te hebben, hoe minder gelijk je krijgt.

Spring over je eigen schaduw

Hoe overtuig je dan wel die andere partij? Gebruik het LSD-schema.

Luister. Een gesprek begint niet bij je eigen gelijk. Het is belangrijk dat je eerst de andere partij probeert te begrijpen. Dit is lastiger dan je denkt! Het is belangrijk dat je probeert zonder vooroordelen te luisteren. Ga eerst na wát het standpunt van de ander is, voordat je reageert.

Dit is super belangrijk als het over jongeren gaat. Want te vaak wordt óver jongeren in plaats van met jongeren gesproken. En niet alle jongeren zijn evengoed in het afgeven van een signaal. Die rellen in de Schildersbuurt bijvoorbeeld? Dat is niet alleen willekeurige vernieling: daar zit een betekenis achter. Maar omdat het geen duidelijke taalhandeling is, is deze symbolische actie voor meerdere interpretaties vatbaar. En je moet er rekening mee houden dat jóuw interpretatie gebaseerd is op jouw wereldbeeld en moreel oordeel. Net zoals dat een rellende jongere echt niet automatisch overtuigd is van jouw mening dat auto’s kapot slaan in- en in-slecht is. Probeer dus eerst de ander te begrijpen.

Vat samen. Probeer helder te krijgen waar je op reageert. Dit is belangrijk zodat de andere partij doorheeft hoe hij of zij gezien word. Dit geeft hen de mogelijkheid om aan te geven wanneer er een misinterpretatie bestaat. Maar het is ook een belangrijke vorm om overeenstemming te geven. Een juiste samenvatting geeft je welwillendheid weer: ik weet waar jij staat. En daarmee is de ander geneigd je meer te vertrouwen in een debat.

Doorreageren. Pas wanneer je geluisterd hebt en de andere partij juist hebt samengevat, reageer je op de andere partij. Maak hierbij duidelijk waar je met elkaar verschilt van mening. Heb je een verschillende interpretatie van de feiten? Of verschil je met elkaar in waarde?

Een inclusievere oplossing van de rellen

Wanneer dit debat misgaat kan je het probleem erger maken. Kijk naar het debat omtrent de rellen in de Schildersbuurt en op Kanaleneiland. Jongeren geven aan dat ze zich vervelen, dat ze zich continu bespied voelen door de politie, en dat er in de buurt weinig te doen is omdat buurthuizen en speelveldjes gesloten zijn wegens corona of in de jaren daarvoor wegbezuinigd zijn. De reactie op Twitter? Harder straffen, de ME of leger op de straat, meer controle! En we gaan echt geen buurthuizen bouwen, want je beloont de dader toch zeker niet?!

Die reactie is begrijpelijk vanuit de waarde van de Twitteraar. Maar je ziet dat ze regelrecht tegen de beleving van de jongere ingaat. Nóg meer controlerend politie-inzet, terwijl nu juist het gevoel op je vingers gekeken wordt eraan bijdroeg dat die jongeren zich afzette door een flinke rel?

Wat had de boze Twitteraar dan wél kunnen zeggen? Denk aan de volgende aanpassingen. We zouden graag meer wijkagenten hebben bij wie jij als jongere je verhaal kwijt kunt, zodat je ruim voordat je opgepropt met frustraties een auto in elkaar ramt, je al het gevoel hebt dat iemand iets voor je kan doen. En dat buurthuis? Dat willen we best regelen, maar als er dan weer rellen plaatsvinden dan zal dat buurthuis ook onmiddelijk gesloten moeten worden.

Op deze manier laat je zien dat je geluisterd hebt. En daarmee kun je nog steeds vanuit je waarde reageren. Maar is de kans groter dat de personen die er toe doen wél naar je luisteren.

Meer debattips? Lees ook eens wat influencers kunnen leren van debaters!